m zamozwaniec

Magdalena Samozwaniec

ur. 26 lipca 1894 r. w Krakowie

zm. 20 października 1972 w Warszawie

Magdalena Samozwaniec była wnuczką Juliusza Kossaka, córką Wojciecha Kossaka i Marii Kisielnickiej, siostrą Jerzego Kossaka oraz Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, o której napisała książkę Zalotnica niebieska, i z którą tworzyła przez całe życie intelektualno-emocjonalny duet. Była stryjeczną siostrą Zofii Kossak-Szczuckiej. W latach 1921–1928 jej mężem był dyplomata Jan Starzewski, z którym miała jedyną córkę Teresę (1922–2017), 1o voto hrabina Plater-Zyberk, 2o voto Burignat. W listopadzie 1945 r. wyszła za mąż za Zygmunta Niewidowskiego.

Uczyła się wyłącznie w domu, biegle władała językami obcymi – niemieckim, angielskim i francuskim. Jej debiutem literackim była humoreska Wyjazd mamy do miasta, opublikowana w 1908 r. w „Nowinach Krakowskich”. W latach 1917–1919 uczęszczała do Szkoły Sztuk Pięknych Marii Niedzielskiej w Krakowie. Od 1919 do 1921 r. prowadziła pracownię batikarstwa.

Jej pierwszym sukcesem literackim była wydana w 1922 r. w Krakowie purnonsensowa, satyryczna parodia Trędowatej pod tytułem Na ustach grzechu, napisana wspólnie z siostrą i jej mężem Janem Gwalbertem Henrykiem Pawlikowskim. Od 1926 r. publikowała liczne utwory satyryczne w takich czasopismach jak: „Cyrulik Warszawski”, „Bluszcz”, „Tygodnik Ilustrowany”, „Naokoło Świata” i „Tęcza”. Stała się prekursorką wyjazdowych spotkań z czytelnikami (wieczorów autorskich), jeździła na takie spotkania po całej Polsce aż do śmierci, preferując ten rodzaj kontaktu z czytelnikami.

W 1933 r. wydała kolejny swój bestseller Wielki Szlem, zyskując miano „jedynej satyryczki w Polsce”. W latach 1934–1936 występowała w kabaretach poznańskich. II wojna światowa przyniosła pisarce rozłąkę z ukochaną siostrą oraz śmierć obojga rodziców. W 1944 r. opublikowała konspiracyjnie Fraszki Magdaleny Samozwaniec.

Po wojnie zamieszczała liczne utwory satyryczne w czasopismach: „Przekrój”, „Szpilki”, „Dziennik Polski”, Trybuna Robotnicza i „Kocynder”. Od 1946 r. zamieszkała na stałe w Warszawie. W 1956 r. wydano jej trzeci bestseller, wspomnienia o siostrze, barwnie opisujące rzeczywistość dwudziestolecia międzywojennego pt. Maria i Magdalena. W 1970 r. odwiedziła w Londynie męża zmarłej siostry Stefana Jasnorzewskiego podczas zbierania materiałów do kolejnej książki Zalotnica niebieska (opublikowanej pośmiertnie w 1973 r.).

Została pochowana na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Twórczość:

  • Na ustach grzechu: powieść z życia wyższych sfer towarzyskich,
  • Czy chcesz być dowcipny? Straszliwe opowieści „na wesoło”,
  • Malowana żona,
  • Kartki z pamiętnika młodej mężatki,
  • Starość musi się wyszumieć,
  • Mężowie i mężczyźni,
  • O kobiecie, która znalazła kochanka: powieść osnuta na tle najbliższej, nieokreślonej bliżej przyszłości. Rzecz dzieje się w Krakowie,
  • Wielki szlem: powieść tylko dla brydżystów,
  • O dowcipnym mężu dobrej Ludwiki: powieść,
  • Ponura materialistka: nowele,
  • Świadome ojcostwo,
  • Maleńkie karo karmiła mi żona,
  • Wróg kobiet,
  • Piękna pani i brzydki pan,
  • Królewna Śmieszka,
  • Fraszki Magdaleny Samozwaniec. Wiek XX,
  • Tylko dla kobiet,
  • Błękitna krew,
  • Moja wojna trzydziestoletnia,
  • Maria i Magdalena,
  • Tylko dla mężczyzn,
  • Młodość nie radość: powieść satyryczna,
  • Czy pani mieszka sama?
  • Pod siódmym niebem,
  • Tylko dla dzieci: wiersze i bajki satyryczne dla młodszych i starszych,
  • Komu dziecko, komu? Powieść satyryczno-obyczajowa,
  • Tylko dla dziewcząt,
  • Szczypta soli, szczypta bliźnich,
  • Krystyna i chłopy,
  • Zalotnica niebieska,
  • Łyżka za cholewą, a widelec na stole: mała kulinarna silva rerum,
  • Angielska choroba,
  • Baśnie,
  • Z pamiętnika niemłodej już mężatki,
  • Moja siostra poetka. Wybór wierszy Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.,
  • Moich listów nie pal! Listy do rodziny i przyjaciół,
  • Trzymajmy się! Rady dla starych i młodych,
  • Baśnie, bajki i bajeczki (nie tylko) dla dzieci,
  • Sztuki teatralne
  • Malowana żona (1924)
  • Margrabina de Bois de Boulogne (1926)
  • Kukiełki u Hawełki (1934)
  • Panowie nie lubią miłości (1933)
  • Wanda nie chce Niemca (1945)
  • Ich troje (1949)
  • Hotel Belle-voue (1958)
  • Zaczarowana czapka (1964)
  • U mnie w domu kanarka nie będzie (1967)
  • Miłość w trzech aktach (1970)
  • Poruszymy z posad starych (1972)