|
|
Magdalena Samozwaniecur. 26 lipca 1894 r. w Krakowiezm. 20 października 1972 w Warszawie |
Magdalena Samozwaniec była wnuczką Juliusza Kossaka, córką Wojciecha Kossaka i Marii Kisielnickiej, siostrą Jerzego Kossaka oraz Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, o której napisała książkę Zalotnica niebieska, i z którą tworzyła przez całe życie intelektualno-emocjonalny duet. Była stryjeczną siostrą Zofii Kossak-Szczuckiej. W latach 1921–1928 jej mężem był dyplomata Jan Starzewski, z którym miała jedyną córkę Teresę (1922–2017), 1o voto hrabina Plater-Zyberk, 2o voto Burignat. W listopadzie 1945 r. wyszła za mąż za Zygmunta Niewidowskiego.
Uczyła się wyłącznie w domu, biegle władała językami obcymi – niemieckim, angielskim i francuskim. Jej debiutem literackim była humoreska Wyjazd mamy do miasta, opublikowana w 1908 r. w „Nowinach Krakowskich”. W latach 1917–1919 uczęszczała do Szkoły Sztuk Pięknych Marii Niedzielskiej w Krakowie. Od 1919 do 1921 r. prowadziła pracownię batikarstwa.
Jej pierwszym sukcesem literackim była wydana w 1922 r. w Krakowie purnonsensowa, satyryczna parodia Trędowatej pod tytułem Na ustach grzechu, napisana wspólnie z siostrą i jej mężem Janem Gwalbertem Henrykiem Pawlikowskim. Od 1926 r. publikowała liczne utwory satyryczne w takich czasopismach jak: „Cyrulik Warszawski”, „Bluszcz”, „Tygodnik Ilustrowany”, „Naokoło Świata” i „Tęcza”. Stała się prekursorką wyjazdowych spotkań z czytelnikami (wieczorów autorskich), jeździła na takie spotkania po całej Polsce aż do śmierci, preferując ten rodzaj kontaktu z czytelnikami.
W 1933 r. wydała kolejny swój bestseller Wielki Szlem, zyskując miano „jedynej satyryczki w Polsce”. W latach 1934–1936 występowała w kabaretach poznańskich. II wojna światowa przyniosła pisarce rozłąkę z ukochaną siostrą oraz śmierć obojga rodziców. W 1944 r. opublikowała konspiracyjnie Fraszki Magdaleny Samozwaniec.
Po wojnie zamieszczała liczne utwory satyryczne w czasopismach: „Przekrój”, „Szpilki”, „Dziennik Polski”, Trybuna Robotnicza i „Kocynder”. Od 1946 r. zamieszkała na stałe w Warszawie. W 1956 r. wydano jej trzeci bestseller, wspomnienia o siostrze, barwnie opisujące rzeczywistość dwudziestolecia międzywojennego pt. Maria i Magdalena. W 1970 r. odwiedziła w Londynie męża zmarłej siostry Stefana Jasnorzewskiego podczas zbierania materiałów do kolejnej książki Zalotnica niebieska (opublikowanej pośmiertnie w 1973 r.).
Została pochowana na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie
Twórczość:
- Na ustach grzechu: powieść z życia wyższych sfer towarzyskich,
- Czy chcesz być dowcipny? Straszliwe opowieści „na wesoło”,
- Malowana żona,
- Kartki z pamiętnika młodej mężatki,
- Starość musi się wyszumieć,
- Mężowie i mężczyźni,
- O kobiecie, która znalazła kochanka: powieść osnuta na tle najbliższej, nieokreślonej bliżej przyszłości. Rzecz dzieje się w Krakowie,
- Wielki szlem: powieść tylko dla brydżystów,
- O dowcipnym mężu dobrej Ludwiki: powieść,
- Ponura materialistka: nowele,
- Świadome ojcostwo,
- Maleńkie karo karmiła mi żona,
- Wróg kobiet,
- Piękna pani i brzydki pan,
- Królewna Śmieszka,
- Fraszki Magdaleny Samozwaniec. Wiek XX,
- Tylko dla kobiet,
- Błękitna krew,
- Moja wojna trzydziestoletnia,
- Maria i Magdalena,
- Tylko dla mężczyzn,
- Młodość nie radość: powieść satyryczna,
- Czy pani mieszka sama?
- Pod siódmym niebem,
- Tylko dla dzieci: wiersze i bajki satyryczne dla młodszych i starszych,
- Komu dziecko, komu? Powieść satyryczno-obyczajowa,
- Tylko dla dziewcząt,
- Szczypta soli, szczypta bliźnich,
- Krystyna i chłopy,
- Zalotnica niebieska,
- Łyżka za cholewą, a widelec na stole: mała kulinarna silva rerum,
- Angielska choroba,
- Baśnie,
- Z pamiętnika niemłodej już mężatki,
- Moja siostra poetka. Wybór wierszy Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.,
- Moich listów nie pal! Listy do rodziny i przyjaciół,
- Trzymajmy się! Rady dla starych i młodych,
- Baśnie, bajki i bajeczki (nie tylko) dla dzieci,
- Sztuki teatralne
- Malowana żona (1924)
- Margrabina de Bois de Boulogne (1926)
- Kukiełki u Hawełki (1934)
- Panowie nie lubią miłości (1933)
- Wanda nie chce Niemca (1945)
- Ich troje (1949)
- Hotel Belle-voue (1958)
- Zaczarowana czapka (1964)
- U mnie w domu kanarka nie będzie (1967)
- Miłość w trzech aktach (1970)
- Poruszymy z posad starych (1972)
